NL

FR

▲ NAM-IP/Infos

NAM-IP Infos 2017/4 – Tentoonstelling
CONN3CT

Onze smartphone of tablet is een bijna onmisbaar verlengstuk van onszelf geworden. Wij gebruiken ze dagelijks om met vrienden, familie en de rest van de wereld contact te houden. Maar veel anderen gebruiken ze ook om ons te beïnvloeden. Of ze proberen het toch. Denk maar aan de tweets die vele politici gebruiken om hun mening te ventileren of om ons van iets te overtuigen.

De technologie die dit mogelijk maakt en ons leven helemaal dooreengeschud heeft kwam pas in de laatste decennia tot stand. De uitvinding van het gedrukte boek had een even grote invloed op de toenmalige wereld. Vanaf 1439, toen Gutenberg zijn eerste boek drukte, tot ver in de twintigste eeuw was het gedrukte boek het voornaamste massamedium. Kennis en opinies werden hiermee verspreid. Nu wordt die taak door elektronische media overgenomen.

De tentoonstelling Conn3ct, die van juni tot september in Antwerpen te zien was en thans nog tot eind april 2018 loopt in de Provinciale Limburgse Bibliotheek in Hasselt, biedt ons de gelegenheid om na te denken over de parallellen tussen de drukpers en het internet.

Antwerpen was in de zestiende eeuw te wat Silicon Valley vandaag is: het was het centrum vanwaar dank zij onder andere de familie Plantijn-Moretus kennis over de wereld verspreid werd.

DeNottebohm zaal in de Antwerpse erfgoed bibliotheek (zie afbeelding nr 1), een museumstuk op zich, was de plaats waar deze tentoonstelling stond opgesteld. Hier kon je, gebruik makend van de modernste technieken je mening geven en voorkeuren delen met andere bezoekers.

Aan de balie bij de ingang kreeg je een badge, waarmee je na registratie (dit kon ook anoniem), aan iedere vitrine die een van de thema’s behandelde, via aanraakschermen kon aangeven hoe je vandaag al dan niet en via welk digitaal platform je meningen deelt of informatie vergaart. Maar ook nog welke personen of instellingen je ideeën beïnvloeden. De meningen van alle bezoekers werden samengevat op een groot scherm achteraan in de zaal, en op die manier kon je ook zien hoe jouw mening ook de algemene resultaten kon bijsturen.

Aan de hand van nog enkele manuscripten, maar vooral al dan niet zeldzame gedrukte boeken werden verschillende thema’s voorgesteld. Een eerste vitrine toonde hoe de gedrukte boeken stilaan hun plaats innamen en via de vraagstelling kon je dan voor jezelf uitmaken welke plaats de smartphone in je leven inneemt. En zo ging het verder bij de volgende: telkens werd een aspect van toen met de situatie van vandaag in vraag gesteld en kon je je mening hierover geven. De evolutie van het boek als medium heeft wel gelijkenis met de sociale media vandaag: nu heeft het world wide web in enkele jaren alles ingepalmd als informatiedrager. Maar boeken werden ook op steeds grotere schaal verspreid, dit bracht kennis bij een steeds groter aantal mensen, dagelijks komen er nieuwe apps bij terwijl anderen bij gebrek aan belangstelling verdwijnen. Boeken konden net als smartphones vandaag status symbolen zijn, laten we ons hierdoor vangen? Meningen verspreiden we vandaag via het internet, toen konden boeken en pamfletten ook revoluties ontketenen. Wie echter de media toen of vandaag beheert heeft of had veel macht, maar kan ook in conflict komen met de gevestigde machten. Zowel in de zestiende eeuw als vandaag kon je fortuinen verdienen met nieuwe media. Tenslotte toonde men het contrast tussen de vluchtige media van vandaag en de oude boeken die we vandaag nog mogen koesteren en bewonderen.

De meeste van deze thema’s komen ook in het NAM-IP museum aan bod. De reis door de tijd die wij voorstellen doet ons eveneens nadenken over de digitale wereld waarin we vandaag leven. Anders dan het boek heeft de computer of de informatica een veel kortere geschiedenis tot heden. Maar een tentoonstelling als Conn3ct zal binnen vijfhonderd jaar aan de mensen die dan leven dezelfde vragen kunnen stellen als die van vandaag. En het antwoord zal ongetwijfeld even boeiend zijn.

De tentoonstelling is een initiatief van de Vlaamse Erfgoedbibliotheek samen met de Koninklijke Bibliotheek van België, de nationale bibliotheek van Nederland. Ze werd naar aanleiding van het Vlaams-Nederlandse Gastlandschap op de Frankfurther Buchmesse opgezet en stond in Göttingen, Den Haag, Antwerpen vooraleer ze nog tot 29 april 2018 in Hasselt te zien is.

Meer info op http://www.conn3ct.media

Ward Desmet